Nieruchomości gorzów - blog Biuro nieruchomości

Podatek od spadków i darowizn

23 marca, 2021 9 minut czytania Tomasz Hrehorczuk

Otrzymałeś nieruchomość, środki pieniężne w spadku lub darowiźnie? Sprawdź jakie obowiązki czekają Ciebie wobec urzędu skarbowego oraz kiedy nie zapłacisz podatku.

Podatek od spadków i darowizn regulowany jest Ustawą z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1761 z póź.zm.) - zwaną w dalszej części wpisu ustawą.

1. Czynności związane z podatkiem od spadków i darowizn.

Na samym początku warto zaznaczyć, jakie czynności podlegają podatkowi od spadków i darowizn (zwanym w dalszej części wpisu podatkiem). A należy do nich nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy oraz praw majątkowych, tytułem m.in.:

- darowizny,
- dziedziczenia,
- nieodpłatnego zniesienia współwłasności,
- zasiedzenia,
- zachowku.

Więcej w art. 1. ust. 1. ustawy.

2. Od czego zależy wysokość podatku - grupy podatkowe?

Omawiając podatek od spadków i darowizn, należy uwzględnić do jakiej grupy podatkowej zalicza się nabywca. Wysokość podatku, kwota wolna oraz możliwość całkowitego zwolnienia, zależy od spokrewnienia stron.

I grupa podatkowa – czyli bliska rodzina tj.:
- małżonek,
- dzieci, wnuki, prawnuki itd. (zstępni),
- rodzice, dziadkowie, pradziadkowie itd. (wstępni),
- przybrane dziecko (pasierb),
- ojczym, macocha,
- rodzeństwo,
- zięć oraz synowa,
- teściowie.
Dla tej grupy kwota wolna od podatku wynosi 9 637 zł.

II grupa podatkowa – dalsza rodzina tj.:
- rodzeństwo naszych rodziców (wujowie, ciotki),
- dzieci oraz wnuki naszego rodzeństwa (zstępni rodzeństwa),
- małżonkowie rodzeństwa (np. mąż siostry) oraz rodzeństwo małżonków (np. szwagierka),
- zstępni i małżonkowie pasierbów,
- małżonkowie rodzeństwa i rodzeństwo małżonków,
- małżonkowie rodzeństwa małżonków (np. mąż siostry żony), małżonkowie innych zstępnych (np. żona wnuka).
Dla tej grupy kwota wolna od podatku wynosi 7 276 zł.

III grupa podatkowa – wszystkie inne osoby, których stopień pokrewieństwa jest bardzo mały lub nie występuje wcale np. rodzina ojczyma darczyńcy, przyjaciele, znajomi. Dla tej grupy kwota wolna od podatku wynosi 4 902 zł.

Warto wiedzieć

Wartość otrzymanego majątku liczymy uwzględniając wartość rzeczy i praw majątkowych otrzymanych łącznie od tej samej osoby w okresie 5 lat poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie. Jeśli nie została przekroczona kwota wolna od podatku niczego nie musimy zgłaszać w urzędzie skarbowym.

Warto również wspomnieć o tak zwanej grupie podatkowej 0, która w zasadzie nie występuje w ustawie ale często można o niej usłyszeć w języku potocznym i wywodzi się ona z grupy I. Dla ułatwienia będziemy się nią posługiwać w niniejszym wpisie.

Grupa podatkowa 0 – najbliższa rodzina tj.:
- małżonek,
- dzieci, wnuki, prawnuki itp. (zstępni),
- rodzice, dziadkowie, pradziadkowie itp. (wstępni),
- przybrane dzieci (pasierb),
- ojczym, macocha,
- rodzeństwo.

3. Darowizna środków pieniężnych w grupie 0 – zwróć na to szczególną uwagę!

W przypadku gdy darowizną są środki pieniężne przekraczające kwotę wolną, aby skorzystać ze zwolnienia i nie zapłacić podatku w grupie 0 według ustawy nabywca musi również udokumentować otrzymanie pieniędzy:

- przelewem na swój rachunek bankowy,
- przelewem na swój rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej,
- przekazem pocztowym.

Aby uniknąć ewentualnych problemów warto pamiętać o sporządzeniu umowy darowizny między stronami - nie jest wymagana forma aktu notarialnego.

Warto wiedzieć

Według dostępnych interpretacji oraz wyroków sądów administracyjnych możliwe są od powołanych przepisów odstępstwa i tak dla przykładu:

- otrzymanie pieniędzy w gotówce i późniejsza ich wpłata na własne konto nie pozbawia zwolnienia z podatku – dla przykładu wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi I SA/Łd 861/19,

- w przypadku darowizny dla małoletniego środki pieniężne mogą być przekazane na rachunek bankowy rodziców – interpretacja indywidualna.

Dla bezpieczeństwa oraz spokoju ducha jeśli chciałbyś dokonać darowizny w inny niż powołany w ustawie sposób warto poprosić Krajową Informację Skarbową o wydanie indywidualnej interpretacji.

4. Kiedy nie zapłacę podatku od spadków i darowizn?

Poniżej przedstawię dwa najczęstsze przypadki, w których najprawdopodobniej nie zapłacisz podatku od spadków i darowizn.

NABYCIE W GRUPIE 0

Zgodnie z art. 4a ustawy podatku nie będzie musiała zapłacić osoba należąca do grupy podatkowej 0 – czyli najbliższa rodzina pod warunkiem, że fakt otrzymania darowizny zostanie zgłoszony właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w ciągu 6 miesięcy od powstania obowiązku podatkowego. Zgłoszenia dokonujemy na formularzu "SD – Z2 Zgłoszenie o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych"

Warto wiedzieć

W przypadku otrzymania nieruchomości w darowiźnie nie jest wymagane samodzielne zgłoszenie do urzędu skarbowego, ponieważ zgodnie z art. 4a ust. 4 pkt. 2 darowizna nieruchomości wymaga szczególnej formy – aktu notarialnego. Wizyta u notariusza zwalnia nas z obowiązku zgłoszenia darowizny, bowiem w naszym imieniu dokonuje tego notariusz.

ULGA MIESZKANIOWA

Zgodnie art. 16 ustawy zwolnione z podatku jest nabycie prawa własności (także współwłasności lub udziału):

- budynku mieszkalnego,
- lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość,
- spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego,
- spółdzielczego własnościowego prawa do domu jednorodzinnego,

w drodze:

- dziedziczenia oraz darowizny przez nabywców zaliczanych do I grupy podatkowej,
- dziedziczenia, polecenia testamentowego przez nabywców zaliczanych do II grupy podatkowej,
- w drodze dziedziczenia, polecenia testamentowego przez nabywców zaliczanych do III grupy podatkowej sprawujących opiekę nad spadkodawcą przez co najmniej dwa lata od zawarcia pisemnej umowy, której podpisy zostały notarialnie poświadczone.

Więcej w art. 16 ust. 1 pkt 1-3 ustawy.

Powyższe zwolnienie dotyczy czystej wartości (po odjęciu długów i ciężarów) do łącznej wysokości ww. praw do nieruchomości, których powierzchna użytkowa nie przekracza 110 m2. W momencie gdy nabywamy udział w budynku mieszkalnym, lokalu lub spółdzielczym prawie do budynku lub lokalu mieszkalnego ulgę stosujemy do wysokości posiadanego udziału.

UWAGA

Ulga mieszkaniowa może być zastosowana przez daną osobę po spełnieniu łącznie wszystkich wymienionych poniżej warunków:

- w chwili nabycia musi mieć obywatelstwo naszego kraju lub jednego z państw członkowskich Unii Europejskiej, Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu lub mieć miejsce zamieszkania jednego z ww. państw,
- nie może być właścicielem innego budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, a w przypadku gdy nim jest, przeniesie własność wspomnianych praw na rzecz zstępnych, gminy lub Skarbu Państwa w terminie do 6 miesięcy od dnia zawarcia umowy darowizny w formie aktu notarialnego lub złożenia zeznania podatkowego,
- nie może jej przysługiwać spółdzielcze lokatorskie oraz własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego, wynikające z przydziału, prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej, a w razie posiadania takich praw przekaże je zstępnym lub spółdzielni mieszkaniowej. W tym przypadku także obowiązuje termin 6 miesięcy i liczony jest od dnia złożenia zeznania podatkowego lub zawarcia w formie aktu notarialnego umowy darowizny,
- nie jest najemcą żadnego lokalu lub budynku, a w przypadku gdy nim jest ma na rozwiązanie takich umów 6 miesięcy od umowy darowizny lub złożenia zeznania podatkowego,
- będzie zamieszkiwać w nabytym lokalu, co zostanie także potwierdzone zameldowaniem na pobyt stały oraz nie dokona zbycia takiego lokalu przez okres 5 lat.

Więcej w art. 16 ustawy.

Warto wiedzieć

Jeśli skorzystaliśmy z ulgi mieszkaniowej, ale z przyczyn koniecznych jesteśmy zmuszeni sprzedać mieszkanie przed upływem 5 lat, to aby jej nie stracić należy przeznaczyć pieniądze ze sprzedaży na inny cel mieszkalny. W tym przypadku okres zamieszkiwania 5 lat będziemy liczyć łącznie z dwóch nieruchomości.

Więcej o innych możliwych zwolnieniach od podatku w art. 3, 4, 4a oraz 4b ustawy.

5. Kiedy powstaje obowiązek podatkowy?

Obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy i jego powstanie uzależnione jest od czynności jaką nabyliśmy. Powstaje:

- przy nabyciu w drodze dziedziczenia z chwilą uprawomocnia się orzeczenia sądu lub zarejestrowania przez notariusza aktu poświadczenia dziedziczenia,
- przy nabyciu w drodze darowizny w formie aktu notarialnego np. nieruchomości, z chwilą podpisania umowy,
- przy nabyciu w drodze darowizny bez zachowania formy aktu notarialnego np. środków pieniężnych zwykłą umową cywilnoprawną – z chwilą wykonania polecenia darczyńcy - w momencie otrzymania przelewu.

Więcej w art. 6 ustawy.

6. Jak obliczyć podatek od spadków i darowizn?

Podatek od spadków i darowizn obliczamy od nadwyżki podstawy opodatkowania ponad kwotę wolną od podatku dla danej grupy według następującego schematu:

KWOTA NADWYŻKI WYSOKOŚĆ PODATKU
ponad do
I GRUPA PODATKOWA
  10 278 zł 3%
10 278 zł 20 556 zł 308,30 zł + 5 % od nadwyżki ponad kwotę 10 278 zł
20 556 zł   822,20 zł + 7 % od nadwyżki ponad kwotę 20 556 zł
II GRUPA PODATKOWA
  10 278 zł 7 %
10 278 zł 20 556 zł 719,50 zł + 9 % od nadwyżki ponad kwotę 10 278 zł
20 556 zł   1644,50 zł + 12 % od nadwyżki ponad kwotę 20 556 zł
III GRUPA PODATKOWA
  10 278 zł 12 %
10 278 zł 20 556 zł 1233,40 zł + 16 % od nadwyżki ponad kwotę 10 278 zł
20 556 zł   2877,90 zł + 20 % od nadwyżki ponad kwotę 20 556 zł

Źródło: art. 15. ustawy.

W przypadku gdy nabyliście własność w drodze zasiedzenia podatek wynosi 7 % od podstawy opodatkowania i w tym przypadku nie odliczamy kwoty wolnej od podatku.

Warto wiedzieć

Podstawą opodatkowania jest kwota stanowiąca wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych potrącona o ewentualne długi i ciężary. Ustalamy ją na podstawie stanu rzeczy lub praw majątkowych jaki był w dniu nabycia oraz cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego.

Więcej w art. 7 ustawy.

Przykład

Otrzymałem od teściowej w darowiźnie kwotę w wysokości 50 000 zł. Pieniądze zostały przelane na moje konto. W ciągu miesiąca złożyłem zeznanie podatkowe na druku SD-3 właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego – w tym przypadku według miejsca mojego zamieszkania. Kwotę podatku jaka należną do zapłaty liczymy w następujący sposób:

1. Sprawdzamy grupę podatkową – w tym przypadku grupa I. Kwota wolna od podatku to 9 637 zł.
2. Obliczamy kwotę do opodatkowania: 50 000 zł – 9 637 zł = 40 363 zł.
3. Kwota do opodatkowania przekracza II próg podatkowy i zgodnie z tabelą powyżej od kwoty którą otrzymaliśmy odejmujemy 20 556 zł

40 363 – 20 556 = 19 807 zł

Aby obliczyć podatek do zapłaty dla I grupy z otrzymanej kwoty obliczamy 7% i dodajemy 822,20 zł.
Podatek do zapłaty: 1 386,49 + 822,20 = 2 208,69 zł

7. Podatek pod spadków i darowizn – jakie druki do urzędu skarbowego?

Jeśli otrzymałeś darowiznę lub spadek (więcej czynności, które podlegają pod ten podatek w pkt. 1 wpisu oraz art. 1. 1. ustawy) a wartość majątku przewyższa kwotę wolną od podatku dla danej grupy zwróć uwagę na poniższe rady.

DLA GRUPY 0

Aby nie zapłacić podatku należy w ciągu 6 miesięcy od powstania obowiązku podatkowego złożyć w urzędzie skarbowym formularz SD-Z2.

Jeśli w ciągu 6 miesięcy nie złożyłeś w urzędzie skarbowym formularza SD-Z2, według ustawy nie będziesz mógł skorzystać ze zwolnienia o którym mowa w art. 4. W tym przypadku należy złożyć zeznanie SD-3.

Pamiętaj

Jeśli otrzymałeś w darowiźnie nieruchomość, nie jest wymagane samodzielnie zgłoszenie do urzędu skarbowego.

DLA GRUP I-III

Wciągu miesiąca od powstania obowiązku podatkowego należy złożyć zeznanie podatkowe na druku SD-3. Do zeznania tego powinno się dołączyć dokumenty, które mają wpływ na określenie podstawy opodatkowania np. dokument potwierdzający tytuł prawny, fakt istnienia ewentualnych długów i ciężarów. Dodatkowo należy wskazać ewentualne podstawy do korzystania z ulg i zwolnień.

Pamiętaj

Nie musisz składać zeznania (SD-3) w przypadku, gdy podatek pobierany jest przez notariusza np. przy darowiźnie nieruchomości. W tym przypadku notariusz jest płatnikiem i zgodnie z art. 17a. ust 1 ustawy, nie ma obowiązku składania zeznania podatkowego, gdy podatek pobierany jest przez płatnika.

Więcej czynności przy których notariusz jest płatnikiem w art. 18 ust. 1 ustawy.

Zgłoszenie SD-Z2 oraz zeznanie SD-3 należy złożyć właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego.

Warto wiedzieć

Nabywając nieruchomości w drodze dziedziczenia, darowizny, zasiedzenia – właściwego naczelnika urzędu skarbowego ustalamy według miejsca położenia nieruchomości.

8. Podatek pod spadków i darowizn – kiedy trzeba go zapłacić?

Na podstawie złożonego przez nas zgłoszenia SD-Z2 lub zeznania SD-3 Naczelnik Urzędu Skarbowego wydaje decyzję ustalającą z której wynika wysokość podatku lub całkowite zwolnienie. Na opłacenie podatku mamy 14 dni od dnia odbioru decyzji.

 

Przydatne informacje:

- więcej informacji o podatku od spadków i darowizn, druki SD-Z2 oraz SD-3 dostępne na portalu podatkowym podatki.gov.pl,
- strona Krajowej Informacji Skarbowej wraz z numerami telefonów gdzie można uzyskać informację na temat podatków,
- akty wykonawcze do ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Udostępnij ten post: